Het Belgische impactfonds Aquitara en het Brusselse cleantechbedrijf Haemers Technologies hebben van de Vietnamese overheid groen licht gekregen om gronden die vervuild zijn met Agent Orange - een restant uit de Vietnamoorlog - te beginnen te saneren. "We gaan de aarde opwarmen tot 300 graden".
"Het is een lange weg geweest", zegt Jan haemers, de oprichter en CEO van het bodemsaneringsbedrijf Haemers Technologies. "Vijf jaar geleden waren de eerste contacten met de Vietnamese overheid. Maar long story short: het is gelukt."
Nog voor de zomer zal het Brusselse bedrijfin Phu Cat - in de kustregio in het midden van Vietnam - zijn technologie inzetten om gronden op en rond een voormalige Amerikaanse luchtvaartbasis, waar het vervuilende Agent Orange werd opgeslagen, te reinigen. De werken op een oppervlakte van anderhalve vierkante kilometer zullen naar schatting vier jaar duren, en meer opdrachten zullen volgen. 'Het probleem is enorm. De totale opkuis in het land zal decennia duren.'
Misvormde ledematen
Agent Orange is een dioxine, een giftig ontbladermiddel dat de Verenigde Staten tijdens de Vietnamoorlog op grote schaal inzetten. De VS wilden daarmee in dichtbegroeide gebieden schuilplaatsen van de vijand blootleggen. Een gebied ter grootte van België werd bespoten. Het chemische goedje maakte vele doden. De stof zit nog steeds in het Vietnamese ecosysteem, in rivieren en landbouwbodems. Nog steeds worden kinderen in getroffen gebieden geboren met open ruggen, misvormde ledematen en andere afwijkingen.
'De oorlog van vijftig jaar geleden maakt op die manier nog altijd slachtoffers. Ik heb tienjaar geleden een opvangtehuis voor kinderslachtoffers bezocht. Ik zag er een kind, zeven of acht jaar oud, in een rolstoel, zonder ogen. Dat zijn beelden die je niet meer loslaten', zegt Franc Bogovic.
Bogovic is een van de initiatiefnemers van Aquitara Impact Fund, dat met investeerders en de Vietnamese overheid een opmerkelijke dealstructuur uitwerkte om de saneringswerken te financieren.
Bogovic zetelde even voor de liberalen in het Vlaams Parlement en is de voormalige topman van de publieke investeringsmaatschappij finance&invest.brussels. Hij is een ervaren rot in financiering en heeft zelf een band met Vietnam. 'Ik heb in Brussel samen met twee Vietnamezen op kot gezeten. We zijn goede vrienden geworden en hebben in Vietnam - waar ik gewoond heb - samen activiteiten opgezet: auto-import, mijnbouw en zonnepaneelparken.
" Ik heb een opvangtehuis voor kinderslachtoffers van Agent Orange bezocht. Ik zag er een kind, zeven of achtjaar oud, in een rolstoel, zonder ogen. Dat zijn beelden dieje niet meer loslaten. "
Sweetspot in groeiland
Met Aquitara Impact Fund haalde hij 100 miljoen euro kapitaal op, onder meer bij Belgische en Nederlandse families. Daarbovenop weekte Aquitara nog eens 200 miljoen euro kredieten los bij Vietnamese en internationale banken. Bogovic werkte voor de opstart samen met een Vietnamese vennoot en Elisabeth Leysen, de Vietnamese adoptiedochter van een van de telgen uit de zakenfamilie Leysen.
Aquitara zal de saneringswerken in de komende jaren financieren, en krijgt in ruil tegen een verlaagde prijs gronden ter beschikking in de buurt van Hanoi en andere economische zones. Aquitara zal die ontwikkelen - door de aanleg van wegen, nutsvoorzieningen...- tot industriegronden. 'Met de verkoop daarvan gaan we een rendement op onze investering halen. Dat model kunnen we dan verder uitrollen in Vietnam', klinkt het.
Bogovic is ervan overtuigd dat Aquitara met de focus op
industriegrond in een sweetspot zit. De Vietnamese
economie groeit snel: met 8 procent vorig jaar, en de
regering mikt de komende jaren op 10 procent. 'Vietnam wil een regionaal
powerhouse worden. Ditjaar gaat een nieuwe luchthaven open die vier
keer zo groot wordt als Heathrow in Londen. En in de komende tien jaren
is er de ambitie om 115.000 hectare industrieterrein te creëren. Dat is
gigantisch, dat is tien keer de haven van Antwerpen.'
" Met de ontwikkeling en verkoop van industriegronden gaan we een rendement op onze investering halen. Dat model kunnen we dan verder uitrollen in Vietnam, dat een regionaal powerhouse wil worden. "
Grootste project ooit
Voor Haemers Technologies gaat in Vietnam het grootste project in de geschiedenis van het bedrijfvan start. Het levert de engineering en installaties - een complexe mix van buizen en branders - aan. De uitvoeringswerken zijn in handen van een lokale partner.
Een proefproject op de luchtmachtbasis van Bien Hoa leverde twee jaar
geleden goede resultaten op. Hoe dat in zijn werk ging, mocht Haemers
uitleggen op de nationale televisie in Vietnam. 'We graven de gronden af,
tot 1 meter of dieper, afhankelijk van hoe diep de vervuiling zit. Daar
maken we aardehopen van.We steken er onze installatie in en verwarmen
de grond. Bij 300 graden Celsius verdampen de dioxines. Die dampen
vangen we op en warmen we nog eens op tot 1.200 graden, tot alle
schadelijke moleculen breken. Resultaat: zuivere gronden en geen afval.'
Olie en kwik
Dat principe van thermische bodemsanering paste Haemers wereldwijd al toe in tal van projecten. Het plaatste onder meer installaties, tot tientallen meters diep, in Alaska en Zuid-Soedan om de schade van olielekken ongedaan te maken, of kwikverontreiniging in gronden onder een Parijse school aan te pakken. De komende vier jaren rekent Haemers op 30 à 50 miljoen euro inkomsten inVietnam, wat het bedrijf een forse groeispurt oplevert. Vorig jaar boekte het 11 miljoen euro omzet en 0,8 miljoen euro nettowinst. Bogovic benadrukt dat het project nog een filantropische peiler bevat. Aquitara zal de opstart van microkruidenierszaken bij een honderdtal slachtoffergezinnen thuis financieren, inclusief de inrichting van het pand, de voorraden en coaching.